Barentsburg – het Russische mijnstadje aan de Grønfjord met een Nederlandse naam

Barentsburg ligt aan de Grønfjord aan de zuidkant van de Isfjord, ten westen van Longyearbyen op Spitsbergen (Svalbard). Het is een mijnstadje waar het Russische staatsbedrijf Arktikugol kolen wint. Visit Svalbard beschrijft het als een gemeenschap van zo'n 450 inwoners, overwegend Russen en Oekraïners. Er zijn een kolencentrale, een ziekenhuis, een hotel en het Russische consulaat-generaal op Spitsbergen.

De afstand vanaf Longyearbyen wordt verschillend opgegeven. Hemelsbreed is het ongeveer 36 kilometer. Visit Svalbard noemt 60 kilometer naar het westen. Het verschil hangt ervan af of je hemelsbreed meet of de vaarroute. Er loopt geen weg tussen de plaatsen.

Van Nederlandse maatschappij tot Arktikugol

Voor Nederlanders en Vlamingen is Barentsburg de plek op Spitsbergen met het meest herkenbare verhaal. De naam komt van de Nederlandse zeevaarder Willem Barentsz, die in 1596 als eerste aantoonbaar Spitsbergen ontdekte. Een Nederlandse maatschappij gaf de plaats in 1920 haar naam. In 1932 werd ze verkocht aan het Sovjetbedrijf Arktikugol. In de Tweede Wereldoorlog werd Barentsburg verwoest, daarom zijn de gebouwen vergeleken met andere plaatsen op Spitsbergen vrij nieuw. Een borstbeeld van Lenin staat nog in het dorp.

Ook in hetzelfde jaar 1920 speelde Nederland een rol: het hoorde bij de eerste landen die het Spitsbergenverdrag ondertekenden. Hoe Barentsz, de Nederlandse maatschappij en het verdrag samenhangen, lees je op de pagina over Nederlanders op Spitsbergen en de geschiedenis van de archipel.

De Russische aanwezigheid en het Spitsbergenverdrag

Dat er een Russische nederzetting op Noorse bodem ligt, komt door het Spitsbergenverdrag. Het werd op 9 februari 1920 ondertekend en trad op 14 augustus 1925 in werking. Het verdrag erkent de soevereiniteit van Noorwegen over Spitsbergen, maar staatsburgers van de verdragsstaten mogen hier wonen, economisch actief zijn, jagen en vissen. De Sovjet-Unie trad later toe dan de eerste landen. Spitsbergen is bovendien gedemilitariseerd: vestingen, marinebases en gelegerde troepen zijn niet toegestaan. Meer over het verdrag en over wie de eilanden bezit, staat op de pagina met feiten over Spitsbergen en de Russische aanwezigheid.

Het Russische Spitsbergen haalt ook het nieuws. In september 2026 namen Noorse autoriteiten volgens de Sysselmester het Russische schip «Professor Molchanov» in Barentsburg in beslag.

Hoe een bezoek verloopt

Visit Svalbard schrijft dat Barentsburg en Pyramiden alleen met tochten met gids worden bezocht: in de zomer met de boot en in de winter met de sneeuwscooter. De boottochten duren een hele dag en worden vaak gecombineerd met gletsjers in de Isfjord. Een sneeuwscootertocht erheen duurt ongeveer tien uur.

In het besluit over veiligheid in het terrein van 2026 telt Barentsburg als bewoond gebied. Buiten het dorp geldt de plicht tot ijsberenbescherming, waarvoor de gids verantwoordelijk is. Lees voor vertrek de regels voor tochten buiten het dorp.

Barentsburg en Pyramiden

De twee Russische nederzettingen horen bij elkaar, maar verschillen. Barentsburg is een levend mijnstadje met een ziekenhuis en een centrale. Pyramiden, sinds 1998 verlaten, ligt verder in de Isfjord aan de Billefjord en heeft volgens Visit Svalbard minder dan tien inwoners. Pyramiden werd bovendien in 1910 door Zweden gesticht.

Andere manieren om de Isfjord te zien

Blijf je liever aan de Noorse kant, dan zijn er vanuit Longyearbyen boottochten op de Isfjord en naar gletsjers, en sneeuwscootertochten naar Isfjord Radio aan de monding van de fjord. Zie boottochten op de Isfjord en meer sneeuwscootertochten.

Na de tocht ben je terug in Longyearbyen, waar alle uitstapjes beginnen en eindigen.