IJsberen op Spitsbergen – hoeveel, hoe gevaarlijk en welke regels gelden

Soms wordt gezegd dat er op Spitsbergen (Svalbard) meer ijsberen dan mensen zijn. De cijfers van Visit Svalbard geven een preciezer beeld. Ongeveer 3.000 ijsberen horen bij de populatie van Spitsbergen en de Barentszzee. Daarvan leven er zo'n 300 het hele jaar op Spitsbergen. Het aantal op de eilanden schommelt met het ijs en het seizoen, maar komt waarschijnlijk nooit boven de duizend. Spitsbergen heeft bijna 3.000 inwoners.

De ijsbeer is toch de reden dat de regels op Spitsbergen zijn zoals ze zijn. Hij kan opduiken wanneer je het het minst verwacht, schrijft Visit Svalbard. Daarom draagt iedereen die de nederzettingen verlaat bescherming bij zich, daarom staan er aan de uitgangen van Longyearbyen waarschuwingsborden, en daarom gaan bijna alle bezoekers met een gids naar buiten.

De aantallen in cijfers

Visit Svalbard rekent de ijsbeer tot de 19 soorten zeezoogdieren rond Spitsbergen. De beren trekken met het ijs over grote gebieden, en daarom verandert hun aantal op de eilanden in de loop van het jaar. Ze kunnen overal zijn, ook in de buurt van Longyearbyen.

Wat de wet vraagt

Sinds 1 januari 2025 staan in de Svalbardmiljøloven, de milieuwet voor Spitsbergen, in paragraaf 30 a duidelijke afstanden.

De regels worden gehandhaafd. In augustus 2026 kreeg volgens de Sysselmester iemand een boete van 50.000 NOK, omdat hij in de Lomfjord een slapende ijsbeer met de scheepshoorn van zijn boot had gewekt. Alle regelwijzigingen sinds 2025 staan op de pagina over de regels vanaf 2025.

De waarschuwingsborden in Longyearbyen

Het driehoekige bord met de ijsbeer staat langs de wegen die Longyearbyen uit leiden, en markeert waar de zone zonder beschermingsplicht ophoudt. Daarbinnen mag je je vrij bewegen; daarbuiten moet je middelen bij je hebben om beren te verjagen, en de Sysselmester raadt een geweer aan. In de praktijk betekent dat dat je met een gids gaat. Lees waar de grens loopt en wat je op eigen houtje kunt doen.

Hoe gevaarlijk is de ijsbeer?

Voor wie zich aan de regels houdt, is het risico klein, en het zijn de regels die het klein houden. Visit Svalbard herinnert eraan dat de beer onverwacht kan opduiken en het weer snel kan omslaan. Daarom hebben alle gidsen zowel afschrikmiddelen als een wapen bij zich, en heeft elk tentenkamp een wacht. Als deelnemer aan een tocht heb je een eenvoudige taak: luister naar de gids en blijf bij de groep. Meer over bescherming en uitrusting staat in de gids over hoe je je beschermt.

In 2026 kwam er een nieuwe zorg bij: twee ijsberen werden gevonden met vogelgriep, in mei in de Raudfjord en in augustus bij Virgohamna. De Sysselmester vraagt iedereen contact met dode of zieke dieren te vermijden.

Kun je als toerist een ijsbeer zien?

Soms. Maar Visit Svalbard schrijft dat het niet te voorspellen is, dat de beren over grote gebieden trekken en moeilijk te ontdekken zijn, en dat er geen georganiseerde ijsberensafari's bestaan. In de zonnewinter van maart tot mei zijn waarnemingen van beren vrij zeldzaam. Hoe langer je blijft, hoe groter de kans om überhaupt arctische dieren te zien.

Wie de kans wil vergroten, kiest meestal een meerdaagse reis op zee langs de kust, waar het ijs en de beren zijn. Ook zo'n reis kan niets beloven. De mogelijkheden beschrijft de pagina over expeditiecruises, en de dieren die je bijna zeker ziet – rendier en poolvos – de pagina over de dierenwereld op Spitsbergen.

Tochten waarbij de gids voor de bescherming zorgt, vind je bij de tochten met gids vanuit Longyearbyen, van een uur in het dorp tot hele dagen op de sneeuwscooter.